Sociale zekerheid

De gevolgen voor uw sociale zekerheid zijn soms heel gering, soms zeer ingrijpend, terwijl de materie uiterst complex is. Wij raden u aan, om als uw werk- of gezinssituatie van de onderstaande beschrijvingen ook maar iets afwijkt, dit terdege te onderzoeken.

Algemeen

In zijn algemeenheid, dus niet voor iedereen persoonlijk, is dit hoofdstuk alsvolgt samen te vatten.

  • Wat betreft de sociale zekerheid heeft u in de volgende gevallen grotere problemen, waar wij op dit moment geen oplossingen voor weten: U heeft nu, of maakt een grote kans om die in te toekomst te krijgen: een uitkering op grond van de: ABW, Wajong, en WMO.
  • U heeft geen problemen, dan wel overzienbare of reparabele problemen, als u geen actieve werkkring meer (nodig) heeft. Dus als u een uitkering heeft in het kader van VUT, bedrijfspensioen, AOW, WAO, particuliere lijfrente.
  • U heeft geen probleem als u en uw eventuele partner “grensarbeider” zijn, dus beiden uitsluitend in Nederland in dienstbetrekking of als zelfstandige werkzaam bent. Bij beëindiging van de dienstbetrekking kan er na afloop van WW etc wel een probleem ontstaan.
  • De zaken liggen subtieler indien één van beide partners niet onder de definitie van “grensarbeider” valt, (ook) werkt in Duitsland, geen (belastbaar) inkomen in Nederland heeft. De ene partner valt dan onder de Nederlands de ander onder het Duitse stelsel.
  • Er zijn een aantal uitzonderingsposities die hier buiten  behandeling blijven (binnenscheepvaart, internationale ambtenaren, tijdelijk gedetacheerden, zelfstandigen die niet uitsluitend in Nederland hun inkomen verwerven, mensen die ook een uitkering uit het buitenland/Duitsland hebben).

Werknemersverzekeringen

Als u in loondienst blijft werken in Nederland voor een Nederlands werkgever, en niet in Duitsland, wordt u opgevat als grensarbeider (u steekt minimaal 1x per week de grens over), betaalt u premies in Nederland en blijft u voor al de werknemersverzekeringen gewoon verzekerd.

Dus: uw pensioenopbouw en VUT-aanspraken lopen gewoon door. U krijgt gewoon ZW/WAO als u ziek wordt.

Zelfstandigen die in Nederland hun beroep of bedrijf uitoefenen blijven op dezelfde wijze verzekerd als voorheen. Startende ondernemers die in Nederland hun baan opzeggen om in Nederland een zelfstandig beroep te gaan uitoefenen kunnen, onder bepaalde voorwaarden, bij het UWV een vrijwillige verzekering afsluiten.


Tijd om te shoppen?

Werkloos

Mocht u, wonende in Duitsland en werkende in Nederland, werkloos worden, dan geldt het volgende schema.

 

Grensarbeider Niet grensarbeider

Gedeeltelijk of tijdelijk werkloos

Nederlandse uitkering Nederlandse uitkering

Volledig werkloos

Duitse uitkering Keuzerecht *)

 

*) bv bij thuiswerkers en werknemers die hun werkgebied in Duitsland hebben.

Duitse uitkering: Om in aanmerking te komen voor een Duitse uitkering moet u zich aanmelden bij de Duitse uitvoeringsinstantie (het Arbeitsamt) om Arbeitslosengeld of Arbeitslosenhilfe aan te vragen, volgens Duitse maatstaven. Dit inkomen wordt dan (netto) in Duitsland verworven. Uw hypotheekaftrek komt daardoor in gevaar! Nederlandse uitkering: u meldt zich bij het CWI die u voor de behandeling van de aanvraag doorverwijst naar het UWV.

U heeft weliswaar premie betaald voor de WW maar u krijgt een Duitse uitkering. Om te bewijzen dat u WW-verzekerd was, moet u eerst bij de Nederlandse uitvoeringsinstelling (UVI) een zogenaamd E-301 bewijs ophalen.  U kunt dit ook telefonisch aanvragen bij het UWV: 0031-113-750 350.

Het Arbeitsamt is ook de instantie die uw sollicitaties begeleidt en dergelijke. Het voert in dit kader te ver om de regels van de Duitse werkloosheid hier te bespreken. Enkele kenmerken: Arbeitslosengeld 1 is dus een netto uitkering uit een werknemersverzekering. Of u in aanmerking komt en de duur ervan is afhankelijk van het arbeidsverleden en de leeftijd. De hoogte  is ondermeer afhankelijk van de gezinssituatie (67% van het netto inkomen bij een gezin met kinderen). Na afloop van Arbeitslosengeld 1 krijgt u een uitkering uit Arbeistlosengeld 2, die het karakter heeft van een Bijstandsuitkering: vermogen en inkomen van de partner tellen dan ook mee.

Ziektekosten

Vooralsnog moeten wij volstaan met een verwijzing naar de site van het Zorginstituut Nederland en uiteraard de uitermate informatieve discussie op het forum.


Een uitkering uit een sociale verzekering is vaak wat lastiger aan te vragen.

Volksverzekeringen

Of uw volksverzekeringen hangt ervan af of u een inkomen uit dienstbetrekking in Nederland heeft  (en NIET tevens in Duitsland) of inkomen uit zelfstandige arbeid of onderneming in Nederland. Zo ja: loopt ook dit gewoon door: U bouwt AOW op, uw partner en kinderen krijgen bij uw overlijden dezelfde rechten op ANW. Ook krijgt u uw kinderbijslag, al is het even de vraag of u daar blij mee moet zijn want het Kindergeld in Duitsland is veel hoger, dus als het even kan….
U bent óók verzekerd voor AOW (de opbouw loopt door) en ANW bij kortlopende uitkeringen (ZW, WW).

Bij langlopende uitkeringen, zoals WIA en VUT, bent u niet meer verplicht verzekerd voor de volksverzekeringen. Binnen een jaar na emigratie kunt u zich bij de SVB vrijwillig verzekeren. Of dat zin heeft, hangt van uw persoonlijke omstandigheden af.

Let op: als u al in Duitsland woont en u wordt volledig arbeidsongeschikt, komt u in de WIA. U bouwt dan geen AOW meer op, en u bent niet meer verzekerd voor de ANW.

Het gaat voor het doel van deze site te ver om allerlei uitzonderingssituaties te bespreken (in beide landen inkomen, in tijd beperkte WAO, Rijn-schippers, diplomaten etc). Wendt u zich daartoe rechtstreeks tot de SVB, zie het hoofdstuk met Links.

De premie volksverzekering en de bijdrage Zorgverzekeringswet worden berekend over het wereldinkomen (tot het maximaal belastbare bedrag).
Dus heeft u ook een inkomen dat in Duitsland belast is (bv uit een mini-job of uit zelfstandig bedrijf) dan telt dit inkomen mee voor de berekening van de premie. Voordeel is dan uiteraard wel, dat u verzekerd blijft.


Bankje aan het waterLopende sociale uitkeringen

Belangrijk voor mensen die reeds een uitkering hebben of zullen gaan hebben op grond van een sociale verzekering: Ga de gevolgen van uw emigratie na bij de betreffende instantie en laat u dit schriftelijk bevestigen. Als u inderdaad besluit te emigreren moet u dit melden aan de betreffende instantie. Een aantal uitkeringen en verstrekkingen lopen gewoon door (te weten: ZW, WIA, AKW, ANW, AOW incl partnertoeslag), anderen stoppen abrupt (Algemene bijstandswet en Wajong). Ook de Toeslagenwet (bij ontoereikende WIA- of WW-uitkering) is niet van toepassing als u in Duitsland woont (er bestaat wel een overgangsregeling).

Een lopende WW-uitkering kan maximaal 3 maanden worden voortgezet. Vraag vooraf toestemming bij het UWV, en volg de procedures die het CWI u kan vertellen (aan- en afmelden). Daarnaast kan uw persoonlijke situatie een grote rol spelen (hoogte van de uitkering, vanaf wanneer loopt die uitkering, andere inkomsten, andere inhoudingen).

In zijn algemeenheid geldt:
– als u kinderbijslag kreeg, dan blijft dat voor die kinderen doorlopen tot het jongste 18 geworden is; daarnaast kan recht bestaan op Kindergeld uit Duitsland. Zie hiervoor onder Kindergeld.
– als u AOW ontving, wordt daar geen premie ANW over ingehouden en is uw (jongere) partner niet verzekerd tegen uw voortijdig overlijden.

U heeft een probleem als u aanspraak zou moeten maken op een uitkering van de Algemene Bijstandswet (AWB): vergeet het maar. U krijgt ook geen vergoedingen uit de WMO meer. Huursubsidie: ja, het Wohngeld: net als in Nederland: afhankelijk van inkomen, hoogte van de huur en locale omstandigheden.

Partner werkt in Duitsland

Belastingen en premieheffing op lopende arbeidsongeschiktheidsuitkeringen uit Nederland

De belastingheffing over sociale uitkeringen is toegewezen aan Nederland (zie hoofdstuk Belastingen). Ingaande 1 januari 2006 worden geen premies WAO, WW en ZW meer geheven over lopende WAO-uitkeringen. U bent hier echter ook niet voor verzekerd. (Bron: persbericht Min SZW dd 20 mei 2006)

Ook in Duitsland in loondienst?

Als u in beide landen een dienstbetrekking heeft, bent u in principe in Duitsland “pflichtversichert”, en dus niet meer in Nederland, ook al is uw werk in Duitsland van veel geringere betekenis (qua uren of inkomen). In dat geval moet u er attent op zijn dat u niet toch de premies in Nederland blijft doorbetalen. Het fijne hiervan vindt u op de site van de SVB.

Voordat u dus een (bij)baan aanvaardt in Duitsland dient u zich de consequenties te realiseren. Bijvoorbeeld: u verdient in NL € 50.000/jaar en u komt  voor een salaris van € 5.000/jaar op de loonlijst bij een bedrijf in Dld. Gevolg: bij ontslag/ziekte etc in NL: geen enkele aanspraak. U kunt de zaken ook van de andere kant bekijken: als u zo’n nevenfunctie aanvaardt en u wordt pflichtversichert, kunt u via de SVB regelen dat u geen premies meer betaalt; besparing: jaarlijks maximaal ca € 7900 minus de geringere kosten (want geringer inkomen) van de Pflichtversicherung (dit moeten wij nog controleren). Het risico is voor u. Overigens geldt een zgn. € 400-job niet als dienstverband in Duitsland.

Hetzelfde gaat overigens niet andersom op: in Nederland zou in een dergelijk geval (wonend in NL, werkend in beide landen) als premie-inkomen het inkomen uit beide landen bij elkaar opgeteld worden.

Twijfel?
Indien er sprake is van situaties, waarbij bijvoorbeeld in 2 landen in loondienst wordt gewerkt of in  het ene land als ondernemer en in het andere land in loondienst etc., dan dient u  vooraf  een verklaring toepasselijke wetgeving (Verklaring A1)  aan te vragen  bij het overheidsorgaan  in het woonland , in dit geval bij het DVKA in Bonn. Dit verschaft  duidelijkheid waar u aan toe bent.


Gezinsleden zonder inkomen

Als uw partner niet werkt in loondienst of als zelfstandige uitsluitend werkzaam is in Nederland dan is hij/zij niet verzekerd voor de volksverzekeringen, maar soms wel voor de betreffende Duitse volksverzekering; zijn/haar AOW-opbouw staat dus stil, maar kàn wel een aanspraak krijgen op de Altersrentenversicherung. Ook krijgt hij/zij Kindergeld (of als de partner wèl premies afdraagt in Nederland: een aanvulling op de Kinderbijslag). Via de SVB kan uw partner zich vrijwillig bijverzekeren.

Of hij/zij soms in Nederland verzekerd is indien u ook fiscaal elkaar partner bent (èn gekozen is om als Nederlands belastingplichtige te worden beschouwd), is bij ons onderzoekje niet duidelijke geworden. (Zoeken we nog uit). Uw niet zelfstandig verdienende kinderen zijn niet in Nederland verzekerd. Wat er gebeurt als uw kinderen onder de condities vallen dat ze in Nederland recht hadden kunnen laten gelden op Wajong, Algemene Bijstand, of ANW moeten wij u bekennen dat wij dat alleen oppervlakkig weten.

Wajong: niet, hij/zij kan later (?) terecht bij de Duitse evenknie. Algemene Bijstand: ja: Sozial Amt. Hier enige details. ANW-wezen: in ieder geval niet bij overlijden van de niet verzekerde ouder, maar dan wel Kindergeld.

Studiefinanciering: ja, men komt in aanmerking voor studiefinanciering (met name, maar niet uitsluitend voor een studie in Nederland) als men in Nederland woont of als men de Nederlandse nationaliteit bezit. Op grond van het EU-verdrag komen uw kinderen ook in aanmerking voor de Duitse faciliteiten als zij in Duitsland gaan studeren.

Advies

Maak voor uzelf een lijstje waarvan u hieronder een voorbeeld aantreft. Ga bij elk vakje bij de betreffende instanties na wat er in uw situatie ingevuld kan worden En vul in wat voor u de belangrijkste bedragen en criteria zijn, vul ook de vraagtekens in. Sta niet te lang stil bij zaken die (nog lang) niet aan de orde zijn; morgen is het weer anders. Zoek alternatieven als u iets wezenlijks mist (privé bijverzekeren, vrijwillig verzekeren voor de volksverzekeringen) Als u of uw gezinsleden niet meer verzekerd zijn omdat u niet meer in Nederland woont en/of werkt, bent u dan niet verzekerd in Duitsland? Lees ook nog eens door het hoofdstuk Belastingen.

Het is even wat werk, maar het levert u inzicht op in wat de mogelijkheden en kosten/opbrengsten zijn.

Voorbeeld lijstje

(enkele fiscale aspecten meegenomen)
Gezin met twee schoolgaande kinderen, man blijft in NL werken,vrouw zorgt voor de kinderen, aanzienlijk vermogen, eigen huis

Bedreiging/gebeurtenis

Reactie/zekerheid Aanvullend/nog te doen

Ziekte man

Basisverzekerd

Ziekte gezin

Verdragsgerechtigd

Bijzondere ziektekosten man

AWBZ + KK + GPV

Bijzondere ziektekosten gezin

KK GPV Extra ongevallen verz.

Vervroegd pensioen

VUT, lijfrente Vrijwillig bijverzekeren

Ouderdom

AOW voor man, gedeeltelijke AOW voor vrouw Aanvullende lijfrente verz., vrijwillig bijverzekeren

Overlijden man

Vrouw + kinderen ANW Hypotheekverzekering?

Overlijden vrouw

Geen Voldoende of bijverzekeren?

Opvoeding kinderen

AKW + Teilkindergeld

Werkloosheid man

Arbeitslosengeld Hypotheek bijverzekeren?

Einde WW

Sozial amt, Hartz IV

Arbeidsongeschiktheid man

WAO

Studie kinderen

Studie in NL: WSF, Studie in DE: Duitse faciliteiten Welke faciliteiten?

Scheiding

Alimentatie aftrekbaar, Vrouw en kinderen Sozial Amt

Invaliditeit kinderen: Aanpassingen huis, rolstoel etc en inkomen in de toekomst

Alleen indien veroorzaakt op (weg naar) school Let op: bijverzekeren

De uitkomst van deze exercitie is een rijtje onzekere plussen en minnen, die misschien ook nog eens anders uitvallen tegen de tijd dat u ooit aanspraak maakt op een regeling en die bovendien door mensen in exact dezelfde objectieve omstandigheden ook nog eens anders op waarde worden geschat.Bovenstaande tabel is door ons zonder veel diepgang en met veel onzekerheden samengesteld. De tabel is verder niet compleet (mij schieten te binnen: WMO, Wajong), en u moet bedenken dat achter elk vakje complete wetboeken en onderlinge verdragen schuilen, vol uitzonderingen, hardheidsclausules, maxima, minima, mitsen en maren. De tabel is verder alleen nog maar gemaakt voor één, vrij standaard, gezinssituatie.

Het invullen van een dergelijke lijst is een goede methode om in uw persoonlijke situatie een juiste inschatting te maken van de mogelijkheden; enig huisvlijt blijft daarbij onontbeerlijk.

Kurort Bentheim: voor genezing en ontspanning, maar ook een belangrijke werkgever.

Veel gestelde vragen

Vraag: Als ik in Nederland inkomstenbelasting betaal ben ik dan tevens verzekerd voor de volksverzekeringen?

Antw: Nee, niet per definitie. De belastingdienst treedt alleen in de meeste gevallen op als incassobureau voor de verplichte volksverzekeringen.

Het schiet het doel van deze site voorbij om in dit hoofdstuk overal een antwoord op te kunnen geven. Wel stellen wij het op prijs als u ons tips en valkuilen doorgeeft die voor meer mensen van toepassing kunnen zijn.

Miethe arrest: per 1 januari 2010 is dit arrest niet meer van toepassing omdat er een nieuwe EU-verordening van kracht is geworden.

Reactie Ben Schasfoort

Ik miste op verhuis.de informatie over wat je moet doen met je ziektekostenverzekering als je  gepensioneerd bent. Bij mij ging het eerst helemaal mis, zodat ik een tijdlang onverzekerd… Lees meer…

Bent u tegen problemen aangelopen op dit gebied? Heeft u andere oplossingen?

Zie ook de diverse bijdragen in het forum.

Uw naam (verplicht)

Uw emailadres (wordt niet gepubliceerd )

Uw toevoeging aan dit onderwerp (NB: vragen graag via het forum)