Praktijkervaringen Duitse school, deel 1

Sommige emigranten vertonen geen spoor van twijfel: de kinderen gaan naar de Duitse school, of juist naar de Nederlandse school. Een groot aantal twijfelt daartussen. Een ander belangrijk beslispunt is de keuze binnen het Duitse schoolstelsel voor een middelbare school. Om de (aanstaande) emigrant een zo groot mogelijk referentiekader te geven verzoeken wij mensen die de erover mee kunnen praten hun ervaringen in te sturen.

 

Keuze bij jonge kinderen

door Bert Schipper, Gildehaus 2002

We hadden in de oriëntatiefase al eens een gesprek gevoerd met een leraar van een Grundschule, en met een leidster van een Kindergarten in de grensstreek. De indruk die we hier kregen was heel positief, kinderen werden hier net zo gestimuleerd als in Nederland, er was geen lerarentekort, creativiteit en sociale omgang werden zeker niet verwaarloosd. Onze twee kinderen waren 4 en net 6 en we zijn in de zomervakantie verhuisd. Niek (6) stond in Nederland net op het punt om nog een jaartje in groep 2 te blijven. Dus dat hij nog een jaartje in de Kindergarten kon blijven, kwam wel goed uit. Zo kon hij nog een jaartje Duits leren zonder dat hem dit achterstand zou opleveren qua leren. Problemen met aanpassen aan de nieuwe omstandigheden hebben ze totaal niet gehad. Ze spelen wel minder met andere kinderen, maar dat komt vooral omdat er in de straat en de buurt waar wij wonen toevallig weinig kinderen zijn.

Taalproblemen: wij gaan er nogal ontspannen mee om. Als de TV aanstaat dan zetten we bij voorkeur een Duits kinderprogramma erop, en verder lezen wij af en toe uit Duitse boeken voor en laten we ze een paar Duitse computerspelletjes spelen, verder niet. Na zo’n maand of drie had ik ze nog nauwelijks Duits horen spreken, en begon ik me af te vragen of ze niet teveel aan elkaar klitten ipv met andere kinderen te spelen; totdat ik ze een keertje hoorde kleppen tegen de buurvrouw. Perfect was het niet, maar het verbaasde me wel. Kortom, de overschakeling is gladjes verlopen en het gaat prima; wel hebben wij aanmerkingen op de kwaliteit van de Kindergarten, of dit ten nadele van de ontwikkeling van het kind is, kunnen we nu nog niet zeggen.

2004
Inmiddels zijn we al weer ruim twee jaar verderop, ze zijn nu 8 en bijna 7 en kan ik het volgende aanvullen. Beide kinderen spreken beide talen vlot en goed, prima woordenschat. Het Duits is accentloos, in hun Nederlands zit een Twentse tongval (hoe zou dat nou komen?). Af en toe gooien ze Duitse termen door hun Nederlandse zinnen. “Is het vandaag Donnerstag? Want dan moet ik naar de Betreuung” Ze spelen met Nederlande en Duitse kinderen; Niek heeft het prima naar z’n zin in het overwegende Duitse voetbalteam en Margot kan hele dagen met haar Duitse en Nederlandse vriendinnetjes doorbrengen. Het is alsof ze nooit anders gewend waren.

2016
Inmiddels weer heel wat jaartjes verder. De volgende schoolcarrières hebben zich voltrokken:
Margot (inmiddels 18) heeft de Grundschule gevolgd en had daarbij geen leuke tijd, voornamelijk door vervelend en ongecorrigeerd gedrag van medescholieren en een onuitstaanbare klasselerares die ze meerdere jaren heeft gehad. Daarna heeft ze het Gymnasium doorlopen en heeft daarbij een klas overgeslagen. Vorig jaar haar Abitur gehaald; ze studeert nu in Oldenburg en maakt daar goeie vorderingen.

Niek (nu 20) heeft dezelfde Grundschule in Gildehaus doorlopen en daarbij juist het tegendeel van Margot ervaren: een geweldige lerares (Frau Hillen) en leuke klasgenoten op een enkeling na. Op het Burg-Gymnasium ging het minder florisant. Gewoon slecht onderwijs, enkele leraren die geen orde konden houden, klassikale straffen, een schoolleiding die doof was voor kritiek… Na een dit een paar jaar aangezien te hebben, is Niek gewisseld naar het Wirtschaftsgymnasium in Rheine: een pedagogisch andere wereld. Dit was zowel qua staf als medestudenten een inspirerende omgeving.
Ook hij haalde zijn Abitur en volgt nu een engelstalige opleiding bij het Saxion in Enschede; hij scoort hier uitstekend.


Speeltuintjes treft u in bijna elke wijk aan.

Duitse Grundschule

door Erik Jan Vroom, Nürnberg

Wij zijn welliswaar geen “grensstreekbewoners” maar na bijna 3 jaar Nürnberg hebben we ervaring genoeg opgedaan met dit thema.

Hoe snel heeft ons kind de Duitse taal geleerd?
Onze zoon was bijna 4 toen hij naar de Kindergarten ging. Ik denk dat ie na een paar weken al het kleuter-nivo aankon. Dat gaat razendsnel. Nu spreekt ie beter Duits dan zijn ouders, inclusief het streekaccent. Hij is trouwens drietalig daar mijn vrouw van Russische afkomst is en kan daar goed mee omgaan. Natuurlijk is er een bepaalde taalachterstand daar wij thuis geen Duits praten. Wij zijn echter van mening dat dat op de Grundschule weer wordt ingelopen als er echte Duitse les wordt gegeven. De toekomst zal het uitwijzen.

Hoe werd zij/hij opgenomen in de Duitse klas?
Nooit gemerkt dat ie anders werd behandeld. Hij voelde zich vanaf dag 1 al thuis en wordt gewoon gezien als een Duits kind.

Hoe ervaren we de Duitse Kindergarten?
In vergelijking met de Nederlandse Basisschool vinden wij het wel een beetje te vrijblijvend allemaal. Wil je iets doen dan is het goed, wil je iets niet doen dan is het ook goed. Nederlandse kinderen van 6/7 jaar zijn al een stuk verder in hun ontwikkeling. Daar is de bassisschool en de schoolplicht met 5 jaar credit aan. Hier gaat men pas naar school als men na (ik dacht) juli 6 geworden is. Onze zoon zal 7 zijn als hij in september dit jaar naar school gaat. Hij had dit schooljaar al gemogen maar in onze situatie was het beter om het nog een jaar uit te stellen (iets wat trouwens veel Duitse ouders ook doen). Het is trouwens een complex onderwerp en een discussie op zich. In principe staat het onderwijs in Nederland hoger aangeschreven. Echter, is je kind een studiebol dan zal ie het hier ook wel redden. Is je kind hier geen professor in de dop, dan zal ie dat in Nederland ook niet zijn.

Hoe is het contact ouders-leraren op de Kindergarten?
Bij ons is dat zeer formeel, maar dat kan er mee te maken hebben dat we in een klein dorpje wonen. Het is van Herr en Frau en Sie. De kinderen bv zeggen Frau X en Frau Y tegen de juffen. Bij oudervergaderingen is er weinig discussie, men neemt alles voor zoete koek aan en is weinig kritisch. Vind ik trouwens typisch Duits.

Was er op de Kindergarten begrip voor een tweetalige opvoeding?
Denk niet dat die er ooit bij stil hebben gestaan dat wij bezig zijn met een “tweetalige opvoeding” (in ons geval dus drietalig). Lastiger is het dat men denkt dat wij van alle Duitse gebruiken (zoals feestdagen) op de hoogte zijn. Zo kan het bv voorkomen dat je op Rosenmontag nog even snel naar huis moet rennen om het carnavalspak van de afgelopen Fasching op te halen daar alle kinderen wederom verkleed op school zijn verschenen.


Middelbare school

door Marjolein de Jong, Kleef

Nadat de beslissing was genomen om naar Duitsland te verhuizen en we hadden besloten dat de kinderen naar een Duitse school zouden gaan begon het zoeken naar een school. Duitsland heeft een ander schoolsysteem dan Nederland. De basisschool (grundschule) duurt 4 jaar en de kinderen gaan met 5/6 jaar naar school. Hierna gaan ze naar het middelbaar onderwijs. Onze kinderen zouden dus allebei naar het middelbaar onderwijs gaan. Onze dochter is 13 en onze zoon 11. We zijn naar het gemeentehuis geweest om te vragen of onze kinderen verplicht naar een bepaald schooltype moesten, maar dat was niet het geval. De scholen kunnen zelf beslissen of ze een leerling aannemen of niet. Dat maakte het er niet gemakkelijker op, hoe konden we het beste voor onze kinderen kiezen? We hadden de keuze uit:

  • Hauptschule
  • Realschule
  • Gesamtschule
  • Gymnasium

De Hauptschule is een erg praktijkgericht schooltype voor kinderen die niet heel erg goed kunnen leren, maar wel goed met hun handen kunnen werken. Het is te vergelijken met het Nederlandse VMBO praktijk, of gemengde leerweg en duurt 5 ot 6 jaar. In de grote steden geeft dit schooltype hetzelfde probleem als zijn Nederlandse variant. Veel verzuim, agressie, criminaliteit en door het grote aantal allochtone leerlingen en het kleine aantal leraren niet veel extra begeleiding. Nu gaan wij in een kleine stad wonen en de Haupschule zit in de straat. Maar het werken met de handen, nee dat zien wij onze kinderen niet doen, dus dit valt af.

De Realschule is ook praktijkgericht, maar heeft een zwaarder theoretisch gedeelte dan de Hauptschule. De opleiding duurt 6 jaar en hierna gaan de leerlingen naar een Berufsfachschule (mbo) of een Fachoberschule (hbo) of ze stromen door naar het Gymnasium. Dit schooltype is te vergelijken met onze VMBO TL of Havo. De Realschule in ‘onze’ buurt heeft tweetalig onderwijs; Nederlands-Duits. Dat lijkt eerst erg fijn voor de kinderen, maar aan de andere kant is daar de angst dat hun Duits niet goed genoeg wordt. We kijken dus nog even verder, maar houden deze optie zeker open.

De Gesamtschule is een school waar de Hauptschule, Realschule en Gymnasium gezamenlijk zijn gehuisvest en waar de leerlingen dus op hun eigen niveau werken en pas in de bovenbouw op een bepaald niveau ingeschaald worden. Dit klinkt fantastisch, maar omdat onze dochter in NLD op een vergelijkbare school zit en wij daar helemaal niet zo enthousiast over zijn valt dit systeem voor ons af.

Het Gymnasium is te vergelijken met het Nederlandse Havo/VWO type. De opleiding duurt 9 jaar en is theoretisch. Onze dochter gaat in Nederland naar het VWO en uit de entreetoets van onze zoon is gebleken dat hij dit niveau ook aan kan. Dit en het feit dat de er een Gymnasium op loopafstand is maakt dat wij hier gaan kijken en vragen gaan stellen.

Onze dochter moet nu 23 km per dag reizen naar school en dat is ver, erg ver voor een kind van 13. We bellen en maken een afspraak. In Duitsland moeten de kinderen een toelatingsexamen doen voor het Gymnasium is ons vertelt, en we denken dan ook dat onze kinderen weinig kans maken om aangenomen te worden. Maar, we moeten toch ergens beginnen met onze verdere kennismaking. We gaan naar de school en wat ons opvalt zijn de oude tafels en stoelen in het gebouw. Wat ons verder opvalt is de rust en gezelligheid in het gebouw. We praten met de secretaresse (het is nog vakantie en zij is de enige die aanwezig is) en zij vertelt ons dat ze de kinderen graag in wil schrijven, maar dat de directeur de uiteindelijke beslissing neemt. We vragen naar het toelatingsexamen, maar ze zegt dat dit voor kinderen die niet van een Grundschule af komen helemaal niet nodig is.

School Stadtflur NordhornWe praten met haar over het feit dat de kinderen geen Duits spreken en al helemaal niet kunnen schrijven. Ze zegt dat ze meer buitenlandse kinderen op school hebben en dat dit altijd goed komt. We besluiten de kinderen in te schrijven op de school en krijgen formulieren mee met de te bestellen boeken. Dit zijn er welgeteld 5 voor alletwee de kinderen. De rest van de boeken kunnen ze op school lenen. Na een week worden we opgebeld dat onze kinderen van harte welkom zijn op de school. We maken nogmaals een afspraak en gaan met de directeur praten. De school is inmiddels begonnen en we zien een gezellige bedrijvigheid. Helemaal niet de stilte en ‘ordnung’ waar we toch een beetje bang voor waren.

De directeur ontvangt ons allervriendelijkst, pakt een grote snoeptrommel en vertelt de kinderen dat je nooit één snoepje moet pakken, dat is wel netjes, maar je hebt dan minder snoep. Dit breekt het ijs en de kinderen die het allemaal erg spannend en eng vinden (van hun hoeft het niet, zij vinden hun huidige school leuk) voelen dat er wat van de spanning van hun afglijdt. De directeur vertelt dat onze 11 jarige zoon in de 5e klas komt en onze 13 jarige dochter in de 7e. Onze zoon heeft in Nederland al twee jaar Engels gehad en op deze school beginnen ze daarmee in de 5e klas, dus hiermee loopt hij voor. Onze dochter heeft al 4 jaar Engels en 1 jaar Frans gehad en op deze school is het het 2e jaar Engels en 1e jaar Frans. Dus ook zij loopt iets voor. Dat is erg fijn want er is één taal waar ze allebei meer dan 10 jaar in achter lopen en dat is het Duits. Volgens de directeur zullen zij deze achterstand inlopen in een tempo waar wij jaloers op zullen zijn.

De school kijkt het eerste jaar niet naar hun schrijfvaardigheid en volgens de directeur zullen de kinderen in enkele weken zich prima kunnen redden en na een half jaar vloeiend Duits spreken. We besluiten om hem op zijn woord te geloven en zeggen dat onze kinderen op de school zullen komen. Om nu een algemeen beeld van een schooldag op een gymnasium in Duitsland te geven kan ik niet, iedere school deelt zijn uren en activiteiten zelf in. Op school waar onze kinderen naar toe gaan zijn de schooltijden van 8.00-13.15. Op maandag tot donderdag is er een extra programma waarbij de kinderen tot 15.45 op school kunnen blijven en daar onder begeleiding huiswerk kunnen maken en kunnen spelen. We besluiten om de kinderen hiervoor in te schrijven. Ze eten warm op school voor 2,50 per kind per dag op 13.15 en gaan dan naar het programma. Verder kunnen ze op de school allerlei cursussen en sporten volgen: Japans, Origami, Italiaans, Koken, Tafeltennis, Webdesign, Brommerrijbewijs en nog veel meer. Onze kinderen gaan op maandag 27 september voor het eerst naar hun nieuwe school en ik zal jullie zeker op de hoogte houden van hun wel en wee en vooral van de verschillen tov de Nederlandse scholen.

Vervolg…..

Dagindeling, spelen, contact met andere ouders

door Adrie Hoekema, Wietmarschen

Wij wonen bijna 2 jaar in Wietmarschen (16 km vanaf Nederlandse grens). Wij hebben er voor gekozen onze kinderen (toen 7 en 9 jaar) hier naar school te sturen. Dit is een goede keuze geweest. Het bevalt de kinderen prima, ze hebben iedere middag vrij. Het eerste halfjaar hebben ze bijles gehad in Duits. Tot en met de tweede klas hebben ze hier les tot 11.20 uur, ze beginnen om 8.10 uur. Er bestaat tot 12.40 uur betreuung (overblijven). Vanaf de derde klas hebben ze twee dagen tot 13.30 uur en drie dagen tot 12.40 uur, in de vierde klas drie dagen tot 13.30 uur en twee dagen tot 12.40 uur. Ze eten dan hun middageten thuis. Daarna maken ze hun huiswerk, dit is best te doen, meestal duurt dit ongeveer een uur, anderhalf uur. Als ze hulp nodig hebben, help ik ze. (Ook goed voor mijn Duits).

Bijna iedere midddag spelen ze met vriendinnetjes uit de klas, na ongeveer twee maanden konden ze zich goed verstaanbaar maken. Nu spreken ze eigenlijk accentloos Duits. Alleen Duits schrijven is voor onze oudste dochter nog een beetje moeilijk, maar het gaat steeds beter. Doordat we zo vaak Duitse kinderen over de vloer hebben, leer je het zelf ook veel sneller en kom je in contact met andere ouders. Onze oudste dochter heeft een Empfelung gekregen voor het Gymnasium en dat probeert ze nu. Ik moet er wel bij vertellen dat toen we hier kwamen ze eigenlijk in de vierde klas hoorde qua leeftijd, maar vanwege het Duits is ze in de derde klas geplaatst. Kortom het bevalt ons prima, het is anders, maar ik geloof niet dat het slechter is.

Praktijkervaringen deel 1
Praktijkervaringen deel 2

Praktijkervaringen deel 3
Praktijkervaringen deel 4
Praktijkervaringen deel 5

Praktijkervaringen Gymnasium kleve

We zijn benieuwd hoe uw kinderen het op school hebben gehad, of hoe u tot een keuze gekomen bent.

Uw naam (verplicht)

Uw emailadres (wordt niet gepubliceerd )

Uw toevoeging aan dit onderwerp (NB: vragen graag via het forum)