Praktijkervaringen Duitse school, deel 4

Sommige emigranten vertonen geen spoor van twijfel: de kinderen gaan naar de Duitse school, of juist naar de Nederlandse school. Een groot aantal twijfelt daartussen. Een ander belangrijk beslispunt is de keuze binnen het Duitse schoolstelsel voor een middelbare school. Om de (aanstaande) emigrant een zo groot mogelijk referentiekader te geven verzoeken wij mensen die de erover mee kunnen praten hun ervaringen in te sturen.


Ervaring met Kindergarten, Einschulung en Grundschule klas 1 omgeving Selfkant

Door: Susanne Beks, November 2006

Op het moment dat we de beslissing namen om te emigreren kwam onvermijdelijk de vraag: waar gaat Evelien naar school. En met onze keuze voor het Duits onderwijs kwamen ook de discussies op gang. Volgens het Pisa onderzoek zou het Nederlands onderwijs beter zijn. Daartegenover staan de krantenartikelen van de afgelopen 2 jaar waarin melding gemaakt wordt van basisschoolkinderen die naar het voortgezet onderwijs gaan met een kennis van de Nederlandse taal die zwaar onder de maat is. We hebben het een naast het ander gelegd. Voordeel van de Nederlandse school: ze gaan 8 jaar lang met dezelfde klas verder. Dat is nog steeds een gevoelig punt moet ik eerlijk bekennen. Voordeel van de Duitse school: vriendjes en vriendinnetjes die in de buurt wonen. Bijkomend voordeel, de schoolbus. In Nederland betaal je een ouderbijdrage (verplicht vrijwillig), in Duitsland betaal je alle extra kosten zelf. Voor ons een zwaarwegend punt: al onze buren zijn Duits en we wilden graag integreren in het dorp en in onze buurt, een buurt overigens waar 20 kinderen bij elkaar wonen die allemaal naar dezelfde school gaan. Dus: Duitse kindergarten.

img0190

Vlak na de zomervakantie bracht ik haar de eerste keer naar de Kiga (Kindergarten).
Arm kind. Ze werd wel echt in het diepe gegooid. Ze verstond werkelijk geen woord Duits. Ze hebben haar in een groep geplaatst waarvan de leidster Nederlands verstond. Waarmee ik niet wil zeggen dat ze Evelien gestimuleerd heeft om nog Nederlands te praten. Ik geloof zelfs dat Evelien het niet eens wist. De eerste week heeft ze alleen gespeeld. Maar kinderen vinden het wel interessant als er een nieuwe komt, dus ze werd al gauw door de anderen meegesleept. Het duurde een maand en toen begreep ze de grote lijnen van de taal. Alleen toen ze om de beurt een liedje moesten zingen, zong zij Kabouter Plop…

In de herfstvakantie kwam een vriendinnetje spelen. Evelien sprak Nederlands met af en toe een Duits woordje ertussen. In december was er een kerstviering met toneelstukje van de kinderen voor de mama’s. En Evelien was… Maria! Daarna kregen de mama’s koffie en gebak en de kinderen gingen spelen.. ik heb met open mond naar Evelien geluisterd, ze sprak inmiddels Duits met hier en daar een Nederlands woord ertussen. Tegen pasen sprak ze vloeiend Duits. Evelien heeft in totaal ruim 2 jaar op de kiga doorgebracht, waarbij dit er een was met ‘mittagsbetreuung’, dat wil zeggen dat je je kind kunt aanmelden om tussen de middag op de kiga te laten blijven en daar warm te eten. De uiterlijke ophaaltijd was dan 16.00 uur. Daar hebben wij ruim anderhalf jaar gebruik van gemaakt omdat we midden in de bouw zaten, een huurwoning zonder buurtkinderen hadden en Evelien zo sneller Duits zou leren.

In het laatste Kiga jaar zijn de kinderen ‘vorschulkind’. Het is per Kiga verschillend maar de onze hield 1x per maand ‘vorschultreffen’, waarbij de grote kinderen extra voorbereid werden op de basisschool, en daarnaast iedere ochtend een half uurtje ‘les’. Dit jaar wordt afgesloten met een feest. Voor Evelien betekende dat: ‘s Middags naar de kerk, dan naar de Kiga, waar we met kinderen en ouders spelletjes hebben gedaan. Ouders hebben allemaal taart gebakken of broodjes meegenomen, met z’n allen koffie en gebak. Daarna per groep naar binnen, de kinderen kregen ieder hun eigen map met alle knutselwerkjes en tekeningen, de ‘schultute’, een t-shirt, en een map met de ‘vorschulwerkjes’. Daarna gingen de kinderen met een huifkar weg en hebben wij (ouders) alles opgeruimd en de matrassen klaargelegd. De kinderen zijn na een uur terug gekomen, hebben spaghetti gegeten, in het toetje een schatkaart gevonden, speurtocht in het donker (schat zoeken), in Kiga slapen en ontbijten. Om 9 uur ‘s ochtends konden we ze weer afhalen.

In januari van dit laatste kiga jaar is de ‘Schuluntersuchung‘, te vergelijken met de schoolarts. Kinderen moeten wat tekenen, woordjes en zinnen nazeggen, iets vertellen, worden gewogen en gemeten. Dat soort dingen. De assistente ging helemaal over de rooie toen bleek dat Evelien een bepaalde inenting nog niet heeft gehad. Die is in Nederland pas met 9 jaar. Ik kreeg een blad mee waarop stond wat de ziekte inhoudt en… sexueel overdraagbaar is.. Dus ik denk eigenlijk dat 9 jaar wel vroeg genoeg is. Omdat Evelien Nederlandse is vond de school het zinvol dat ze een cursus Duits zou volgen, de schoolarts vond het onzin. Dat we er toch voor gekozen hebben is alleen maar zodat de school bij eventuele problemen niet kan zeggen: u had toen….!! Deze cursus moeten scholen aanbieden en is dat ook gratis.

EinschulungNa de zomervakantie volgde dan de ‘Einschulung‘. Dit begon ook weer met een kerkdienst. Daarna naar school, waar door de kinderen van de andere klassen een erehaag werd gevormd waar de nieuwelingen dan onderdoor moesten. In de aula werd door de vierde klassers gezongen en een toneelstukje opgevoerd. Daarna riep de juf de namen af van haar klas en gingen de kinderen een uur naar de klas, waar ze ook al echt les kregen (en huiswerk). De schooltijden zijn van 8.15 tot 11.45 waarbij ze ook nog een half uur pauze hebben. Ook is er een dag tot 12.45. In de tweede klas worden die tijden wat langer, de derde nog wat langer en de vierde klas is min of meer aangepast aan het vervolgonderwijs. Dan hebben ze nagenoeg iedere dag les tot 13.30. En dan nog iedere dag huiswerk. Dat is in de eerste klas een half uur tot een uur, oplopend in klas vier tot ongeveer twee uur. Aangezien de vierde klas op de basisschool het hoogst is en klas 5 dus voortgezet is, vinden wij dat we tegen die tijd altijd nog kunnen beslissen of Evelien in Duitsland op school blijft of alsnog naar Nederland gaat.

De conclusie op dit moment is dan ook dat we de goede keus gemaakt hebben. Evelien voelt zich thuis op school, ze komt goed mee. Heel af en toe lopen we tegen wat kleine probleempjes aan. Zo moest ze woordjes lezen en ze dan tekenen. Blume.. Palme.. Laster.. Ehm, Mama, wat is een Laster??? Eh, tja, geen idee (vrachtwagen). Komende week gaan ze met de hele school naar een theater in Aken, waar een kindervoorstelling speelt. Eigenlijk had ik verwacht (na allerlei verhalen) dat het Duitse onderwijs een stuk strenger zou zijn, maar dat valt dus mee. Wat een nadeel kan zijn is dat je werkelijk alles zelf moet kopen (potloden, wasco, waterverf), daarnaast nog het boekengeld moet betalen (17 euro) en er is nog een klassenkas, dus af en toe krijg je een briefje van je kind waarin gevraagd wordt om deze week 5 of 10 euro mee te geven. Kopieergeld (12.50) en dingen zoals het theater moeten natuurlijk ook betaald (13 euro).

En het Nederlands? Dat valt ons mee. Evelien gaat van 8 tot half 2 naar school (mittagsbetreuung kennen ze hier ook). Dan huiswerk, zwemles (weliswaar in Nederland maar met een duitse groep), dan vaak nog spelen met een vriendinnetje, om 6 uur eten en daarna een uurtje (Duitstalige) tv. Dus voorlezen MOET in het Nederlands. En ook met lezen oefenen neem ik nederlandse boekjes en Nederlandse LOCO. Als er een nieuwe dvd wordt aangeschaft is deze Nederlands en cd’s bij voorkeur ook. Want grammaticaal is haar Nederlands niet helemaal 100%. Aan de andere kant is dat bij veel Nederlandse kinderen hetzelfde, en op de middelbare school is er de mogelijkheid tot Nederlandse les.
Susanne Beks

Update december 2008

Sinds deze week gaat Evelien naar een Nederlandse school…..
In klas 1 en 2 ging het goed. Evelien kwam thuis met super rapporten, en op haar werktempo na ging alles zoals het moet. En zolang ze alleen maar wat langzaam was… ach, als dat het enige is. We waren ervan overtuigd dat de school prima was, en basis is basis. Bovendien vonden (en vinden we nog steeds) dat we nu hier wonen, dus ook hier moeten leven.

Toen kwam klas 3. En toen ging het mis. Om te beginnen kregen ze een andere juf. Nou is daar op zich niks mis mee, in Nederland wisselen ze vaak elk jaar. Maar het ging flink bergafwaarts. We merkten dat ze met tegenzin naar school ging, haar huiswerk duurde úren, ze had bijna dagelijks straf… kortom, een hoop gedoe. Maar school moet nou eenmaal en ze was het populairste meisje van de klas, dus zo erg kon het toch niet zijn?? Tot we 3 weken geleden ons 10-minutengesprek hadden. In de week ervoor had ze wel erg veel moeite met haar huiswerk. Begrijpend lezen kwam om de hoek kijken en was rampzalig. Redactiesommen waren, voor zover dat mogelijk is, nog erger. Het gekke was ze, als ik haar hielp en de som vertaalde naar het Nederlands, het antwoord wel wist.

img0193Eenmaal bij de juf in het lokaal was het eerste wat ze zei: “het probleem Evelien…” Dat is een tekst die je als ouders niet wilt horen. Wij gaven aan dat Evelien naar ons idee toch moeite had met de taal. Dat kon ze zich in de eerste instantie niet voorstellen. Maar de conclusies van de juf in combinatie met onze eigen waarnemingen deden ons twijfelen. Ze lette vaak niet goed op, zat onder de tafel met speelgoed te spelen, was er met haar gedachten niet bij, had een vol uur nodig voor 10 sommen….

We zijn gaan testen. Lang leve internet. Een cito toets uit groep 5 in begrijpend lezen vulde ze zo in. Sommen uit groep 5 waren ook geen probleem. We zijn gaan praten op een Nederlandse school. We zijn nog eens gaan praten op de Duitse school. We hebben een week wakker gelegen, gepraat, nagedacht, getest, nog eens getest. In die week realiseerden we ons, dat als we een feestje hadden met onze duitse buren, en de heren na 8 pils beginnen te lallen, wij dat niet goed meer kunnen volgen, met als resultaat dat je gedachten afdwalen. Nog een reden om te denken dat Evelien de Duitse les niet goed kon volgen. In die week realiseerde ik me, als huiswerkbegeleidster van dochterlief, dat ik haar met Duits niet kan helpen. Mijn Duits is prima, maar voor het normale werk. Ik kan haar de logica van een tekst niet laten inzien. Ik kan haar de logica van een som niet bijbrengen. Mijn Duitse woordenschat is, ten opzichte van een Duitser, toch enigzins beperkt. Ik kan niet van elk woord de grammaticale hervormingen noemen. Ik kan ook het Duits niet foutloos schrijven. Maar op school kunnen/willen ze niet op een enkel kind ingaan, omdat ze daar geen tijd voor hebben. En het Duitse schoolsysteem is erg ouder-afhankelijk.

Uiteindelijk namen we de beslissing, Evelien gaat naar een kleine Nederlandse school. Eigenlijk hadden we dat na de kerstvakantie willen doen. Maar in elk vak loopt een thema, en die worden in deze laatste weken afgesloten. Dat geeft ze op school de tijd om Evelien nog verder te testen, zodat ze in januari op haar eigen nivo kan doorstarten. Ze hadden verwacht dat ze in het Nederlands minstens 2 jaar zou achterliggen, maar dat valt mee. Lezen gaat heel goed, in rekenen zijn ze op exact hetzelfde nivo, alleen in schrijven ligt ze wat achter, maar geen 2 jaar.

Haar eigen woorden:

Deze school is veel leuker.
Op het waarom kan ze niet echt antwoord geven. Het is spannender.
De lessen worden met wat meer speelsheid gebracht, er wordt veel gebruik gemaakt van een videoscherm, wat voor onze televisieverslaafde natuurlijk een absoluut pluspunt is. Maar ook de sommen zijn leuker. En er wordt veel meer met de computer gedaan. Waarmee ik bedoel dat ze daar op de Duitse school nog helemaal niks van heeft meegekregen, ik betwijfel zelfs of ze weet waar de computers stonden. Ze kan het Nederlands uitstekend volgen (en daar is mama best een beetje trots op, dan heb ik het haar goed geleerd).

Let wel.. Evelien is een kind dat andere kinderen aantrekt. Ga naar het zwembad en binnen 10 minuten heeft ze een speelkameraadje. Ga naar een winkel, en binnen 5 minuten heeft ze iemand gevonden om mee te kletsen. Zet haar in een nieuwe klas, en binnen een uur heeft ze 2 vriendinnen. Ze is nu 3 dagen op school geweest en de vriendinnenteller staat op 6 (meer meiden zitten ook niet in de klas).

Is dit de juiste keuze? Dat weten we pas over een jaar of 2. We kunnen niet meer terug. Achteraf hoorde ik van diverse ouders dat hun kinderen (in haar Duitse klas) hetzelfde probleem hebben. Ze zijn onrustig, vervelend, hebben moeite met hun taken, zitten úren aan het huiswerk….. dus is de vraag nu natuurlijk of het werkelijk aan de taal lag. Waarschijnlijk niet, hoogstwaarschijnlijk is de nieuwe juf het probleem. Maar dat zal juf niet toegeven. Juf is heilig in Duitsland. Dus goed of slecht maakt niks uit. Juf is juf en wat juf wil is wet. Als ouders heb je niks in te brengen, als kind nog minder. Pesten was aan de orde van de dag, zelfs Evelien had er last van, en dan was zij nog populair. Je wilt niet weten wat er gebeurd met een kind dat toch al buiten de groep ligt. Dus de wisseling is zeker niet slecht. Maar de twijfel zal voorlopig nog wel even blijven hangen.

Suzanne Beks

Gangelt

Praktijkervaringen deel 1
Praktijkervaringen deel 2

Praktijkervaringen deel 3
Praktijkervaringen deel 4
Praktijkervaringen deel 5

Praktijkervaringen Gymnasium kleve


Deel uw ervaringen met andere ouders.

Uw naam (verplicht)

Uw emailadres (wordt niet gepubliceerd )

Uw toevoeging aan dit onderwerp (NB: vragen graag via het forum)